Bu hesaplama aracı nasıl kullanılır
- İskonto oranı alanına beklediğiniz asgari yıllık getiriyi yazın; yüksek enflasyon döneminde bu oran da yüksek olmalıdır.
- Nakit akışları (0., 1., 2. yıl…) alanına değerleri sırayla girin. İlk değer bugünkü yatırımdır ve eksi yazılır. Kuruşlu tutarlarda değerleri noktalı virgülle ayırın: -10000; 2500,5; 3000.
- Net bugünkü değer (NBD) sonucuna bakın: sıfırın üzerindeyse proje sizin istediğiniz getiriden fazlasını üretiyor.
- İç verim oranı (IRR), İskontolu geri ödeme süresi ve Kârlılık endeksi ile projeyi diğer seçeneklerle karşılaştırın.
Net bugünkü değer nasıl hesaplanır?
Bugün elinizdeki 1 TL, bir yıl sonra alacağınız 1 TL'den değerlidir; çünkü bugünkü parayı mevduata, fona ya da başka bir işe yatırabilirsiniz. Net bugünkü değer yöntemi, gelecekteki her nakit akışını sizin belirlediğiniz iskonto oranıyla bugüne indirger ve hepsini toplar. Başlangıçta ödenen yatırım eksi olarak sayılır.
NBD = Σ NAₜ / (1 + r)^t (t = 0 … N)- NAₜ = t. yıldaki nakit akışı (çıkan para eksi yazılır)
- r = yıllık iskonto oranı (ondalık olarak; %30 = 0,30)
- t = yıl numarası; 0. yıl bugündür ve iskonto edilmez
- Kârlılık endeksi = (NBD + ilk yatırım) ÷ ilk yatırım
NBD pozitifse proje, iskonto oranından daha yüksek bir getiri sağlıyor demektir. Negatifse beklentinizin altında kalıyordur. İç verim oranı ise NBD'yi tam sıfıra eşitleyen orandır.
Örnek: 1.000.000 TL'lik yatırım, beş yıllık gelir
Bugün 1.000.000 TL yatırıyorsunuz; sonraki beş yılda sırasıyla 400.000, 500.000, 550.000, 600.000 ve 500.000 TL net nakit giriyor. Yüzde 30 iskonto oranıyla net bugünkü değer 198.632,89 TL çıkar. İç verim oranı %39,46, iskontolu geri ödeme süresi 3,7 yıl, kârlılık endeksi 1,2'dir. Yatırılan her 1 TL, bugünkü parayla yaklaşık 1,20 TL değer yaratıyor.
Aynı nakit akışlarını %40 ile iskonto ederseniz NBD -9.594,22 TL'ye düşer ve kârlılık endeksi 0,99 olur. Proje, iç verim oranının hemen üzerindeki bir beklentiyi artık karşılamıyor. İskontolu geri ödeme süresi de boş kalır, çünkü yatırım beş yıl içinde bugünkü değerle geri dönmüyor.
Yüksek enflasyonda iskonto oranını seçmek
Sonucu en çok etkileyen girdi iskonto oranıdır. Türkiye gibi enflasyonun yüksek olduğu bir ortamda nakit akışlarını nominal TL ile tahmin ediyorsanız, iskonto oranı da nominal olmalı; yani enflasyonu ve risk primini içermelidir. Mevduat ya da devlet tahvili gibi daha güvenli bir alternatifin getirisi iyi bir başlangıç noktasıdır, üzerine projenin riskine göre bir pay eklersiniz.
Nakit akışlarını bugünkü fiyatlarla (reel) tahmin ediyorsanız, iskonto oranı da reel olmalıdır. İkisini karıştırmak en sık yapılan hatadır: nominal akışları reel oranla iskonto etmek projeyi olduğundan çok daha iyi gösterir. Enflasyondan arındırılmış getiriyi görmek için reel getiri hesaplama aracını, kırılma oranı için iç verim oranı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sonuçla nasıl karar verilir?
- Tek başına değerlendirilen bir projede NBD sıfırın üzerindeyse proje beklentinizi karşılıyor demektir.
- Birden fazla seçenek arasında NBD'si yüksek olanı tercih edin; sermaye kısıtlıysa kârlılık endeksine de bakın.
- İç verim oranını iskonto oranınızla karşılaştırın, ancak ikisi farklı sonuç veriyorsa NBD'ye güvenin.
- İskontolu geri ödeme süresini risk ölçüsü olarak kullanın: para ne kadar erken dönerse tahmin hatalarına o kadar az maruz kalırsınız.
- İyimser, beklenen ve kötümser senaryoları ayrı ayrı çalıştırın; en zayıf halka genellikle gelir tahminidir.
Varsayımlar ve sınırlar
Hesap, her nakit akışının ilgili yılın sonunda gerçekleştiğini (0. yıl bugün) ve tüm süre boyunca tek bir sabit iskonto oranı kullanıldığını varsayar. Vergiler, kredi yapısı, kur riski ve tahminlerin belirsizliği modele dahil değildir; enflasyonu ancak nakit akışlarına siz yansıtırsanız hesaba katar.
Nakit akışlarının işareti birden fazla kez değişirse iç verim oranı hiç çıkmayabilir ya da birden çok çözümü olabilir. Sonucu kararın tamamı değil bir girdisi olarak kullanın; basit bir likidite bakışı için geri ödeme süresi hesaplama aracına göz atın.
Sıkça sorulan sorular
İyi bir NBD değeri nedir?
Sıfırın üzerindeki her NBD, projenin iskonto oranınızdan fazla kazandırdığı anlamına gelir. Benzer büyüklük ve riskteki projeleri karşılaştırırken NBD'si yüksek olan daha iyidir.
İskonto oranını nasıl belirlerim?
Benzer riskteki bir alternatiften elde edebileceğiniz getiriyi ya da şirketin sermaye maliyetini kullanın. Sonuç bu orana çok duyarlı olduğu için birkaç farklı oranla deneyin.
NBD ile iç verim oranı arasındaki fark nedir?
NBD, istediğiniz getiri oranında yaratılan değeri TL olarak verir. İç verim oranı ise NBD'yi sıfırlayan yüzdedir ve projenin büyüklüğünü göstermez.
İlk nakit akışı neden iskonto edilmiyor?
Çünkü 0. yıl bugündür ve zaten bugünkü değerdedir. Sonraki akışlar, (1 + r) ifadesinin yıl sayısı kadar kuvvetine bölünür.
NBD kişisel kararlarda kullanılabilir mi?
Evet. Örneğin çatıya güneş paneli koymanın peşin maliyetini yıllık elektrik tasarrufuyla karşılaştırabilirsiniz. Tahminlerle ilgili aynı uyarılar burada da geçerlidir.