Bu hesaplama aracı nasıl kullanılır
- Bugünkü tutar alanına bir harcama tutarını veya birikiminizi yazın.
- Yıllık enflasyon oranı alanına varsaydığınız ortalama yıllık enflasyonu girin.
- Yıl alanına kaç yıl ileriye bakmak istediğinizi yazın.
- Aynı şeylerin gelecekteki maliyeti, Bugünkü tutarın satın alma gücü ve Toplam fiyat artışı sonuçlarını okuyun.
Enflasyonun etkisi nasıl hesaplanır?
Enflasyon, fiyatların genel düzeyinin zaman içinde yükselmesidir. Her yılın fiyat artışı bir önceki yılın zaten artmış fiyatları üzerine eklendiği için etki bileşik büyür: yıllık %30 enflasyon, beş yılda fiyatları %150 değil, çok daha fazla artırır.
Gelecekteki fiyat = T · (1 + e)^n, Satın alma gücü = T / (1 + e)^n- T = bugünkü tutar
- e = yıllık enflasyon oranı (ondalık; %30 = 0,30)
- n = yıl sayısı
- Toplam fiyat artışı = (1 + e)^n − 1
Hesaplayıcı iki yönü birden gösterir: bugünkü sepetin gelecekte kaça mal olacağını ve bugünkü paranın gelecekte bugünkü fiyatlarla ne kadarlık bir alım gücüne denk geleceğini.
Örnek: 10.000 TL, yıllık %30 enflasyon, 5 yıl
Bugün 10.000 TL'ye aldığınız bir sepet, yıllık %30 enflasyonla 5 yıl sonra 37.129,30 TL tutar. Fiyatlar toplamda %271,29 artmış olur.
Tersinden bakarsak, yastık altında bekleyen 10.000 TL beş yıl sonra bugünkü fiyatlarla yalnızca 2.693,29 TL'lik alışverişe yeter; satın alma gücünün %73,07'si kaybolur. Enflasyon yıllık %10 olsaydı kayıp %37,91 ile sınırlı kalırdı.
Aynı mantıkla geçmişe de bakabilirsiniz: birkaç yıl önceki bir fiyatın bugün neye karşılık geldiğini görmek için o dönemin ortalama yıllık enflasyonunu ve geçen yıl sayısını girin. Sonuç, eski fiyatın bugünkü TL karşılığına yakın bir tahmin verir.
Hangi enflasyon oranını kullanmalısınız?
Geçmişe dönük hesaplamalar için TÜİK'in açıkladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) verilerini kullanabilirsiniz; TCMB'nin enflasyon sayfası da resmî verileri ve beklentileri gösterir. Geleceğe yönelik hesaplamalarda ise tek bir doğru oran yoktur; birkaç senaryo deneyin: iyimser, temel ve kötümser.
Kendi harcama sepetiniz resmî endeksten farklı olabilir. Kira, gıda veya eğitim gibi kalemler bütçenizde ağırlıklıysa ve bu kalemlerde fiyatlar daha hızlı artıyorsa, kişisel enflasyonunuz resmî rakamın üzerinde olabilir.
Paranızı enflasyona karşı korumak
- Birikimlerinizin getirisini enflasyonla karşılaştırın; reel getiri hesaplama enflasyon sonrası kalan getiriyi gösterir.
- Nakdi uzun süre faizsiz tutmayın; kısa vadeli ihtiyaçlar dışında paranızı değerlendirin.
- Maaş zammı veya kira artışı değerlendirirken artışı enflasyonla kıyaslayın.
- Gelecekteki hedeflerinizi (ev, eğitim, emeklilik) bugünkü değil, gelecekteki fiyatlarla planlayın; emeklilik birikimi hesaplama bunu otomatik yapar.
- Gelecekte alacağınız bir tutarın bugünkü karşılığını bugünkü değer hesaplama ile bulun.
Nominal ve reel kavramları
Nominal tutar, cebinizdeki TL miktarıdır; reel tutar ise bu paranın satın alma gücüdür. Maaşınız bir yılda %40 artarken fiyatlar %30 arttıysa nominal artış %40, reel artış ise bundan çok daha düşüktür. Yüksek enflasyonda kararları nominal rakamlara göre vermek yanıltıcı olur.
Bu sayfadaki Bugünkü tutarın satın alma gücü sonucu reel değeri, Aynı şeylerin gelecekteki maliyeti ise aynı yaşam standardının nominal maliyetini gösterir. İkisini birlikte kullanarak hem birikim hedeflerinizi hem de harcama planlarınızı gerçekçi tutabilirsiniz.
Varsayımlar ve sınırlar
Hesaplayıcı her yıl aynı enflasyon oranını varsayar; gerçekte oran yıldan yıla önemli ölçüde değişir. Ortalama bir oran kullanmak toplam etkiyi yaklaşık olarak verir. Kişisel sepetinizdeki farklı fiyat artışları, vergiler ve kur hareketleri ayrıca modellenmez.
Sonuçlar resmî bir enflasyon düzeltmesi değildir; resmî hesaplamalar için TÜİK ve TCMB verilerini esas alın.
Sıkça sorulan sorular
Enflasyon nasıl hesaplanır?
Bir tutarın gelecekteki karşılığı, tutar × (1 + yıllık enflasyon)^yıl formülüyle bulunur. 10.000 TL, yıllık %30 enflasyonla 5 yılda 37.129,30 TL olur.
Paranın satın alma gücü nasıl hesaplanır?
Tutarı (1 + enflasyon)^yıl değerine bölün. Yıllık %30 enflasyonda 10.000 TL'nin 5 yıl sonraki alım gücü bugünkü fiyatlarla 2.693,29 TL'dir.
Maaşım enflasyona göre ne kadar artmalı?
Alım gücünüzü korumak için maaş artışınız en az enflasyon kadar olmalıdır. Bugünkü maaşınızı tutar olarak girip gelecekteki maliyet sonucuna bakarak gereken tutarı görebilirsiniz.
Aylık enflasyonu yıllığa nasıl çeviririm?
Aylık oranlar bileşik olarak birleşir: (1 + aylık oran)^12 − 1. Aylık %2 enflasyon yıllık %24 değil, %26,82 eder; hesaplayıcıya oran 2 ve yıl 12 yazarak toplam fiyat artışında görebilirsiniz.
Resmî enflasyon verilerine nereden ulaşabilirim?
TÜİK her ay tüketici fiyat endeksini açıklar; TCMB'nin enflasyon verileri sayfası da bu verileri ve hedefleri derler.