Bütçe Hesaplama (50/30/20 Kuralı)

Bu hesaplama aracı nasıl kullanılır

1. Aylık net maaş alanına elinize geçen aylık geliri yazın.
2. İhtiyaçlar, İstekler ve Birikim ve borç kapatma paylarını yüzde olarak girin; başlangıç için 50, 30 ve 20 kullanın.
3. Her kaleme düşen aylık tutarı okuyun ve gerçek harcamalarınızla karşılaştırın.
4. Yıllık birikim ve Haftalık harçlık (istekler) sonuçlarıyla planınızı somutlaştırın.

50/30/20 kuralı nedir?

50/30/20 kuralı, net gelirinizi üç gruba ayıran basit bir bütçe yöntemidir: %50 zorunlu ihtiyaçlar, %30 isteğe bağlı harcamalar, %20 birikim ve borç kapatma. Her harcamayı tek tek takip etmek yerine üç ana sınır belirler ve bütçeyi sürdürülebilir kılar.

Kalem tutarı = Aylık net gelir × Kalem payı / 100

• İhtiyaçlar = net gelir × %50
• İstekler = net gelir × %30
• Birikim ve borç kapatma = net gelir × %20
• Yıllık birikim = aylık birikim × 12; haftalık harçlık = yıllık istek payı ÷ 52

İhtiyaçlar; kira veya konut kredisi taksiti, aidat, faturalar, mutfak, ulaşım, sigortalar ve borçların asgari ödemeleridir. İstekler; dışarıda yemek, eğlence, abonelikler, tatil ve hobi gibi vazgeçilebilir harcamalardır. Birikim payı acil durum fonu, yatırım ve borçların asgarinin üzerindeki ödemeleri içindir.

Örnek: 60.000 TL net maaş

Varsayılan değerlerle ihtiyaçlara 30.000 TL, isteklere 18.000 TL, birikim ve borç kapatmaya 12.000 TL ayrılır. Bu planla yılda 144.000 TL biriktirirsiniz ve istekler için haftada yaklaşık 4.153,85 TL harcama alanınız olur.

Kiranızın yüksek olduğu bir şehirde ihtiyaçlar %50'ye sığmayabilir. 60/25/15 dağılımıyla ihtiyaçlara 36.000 TL, isteklere 15.000 TL, birikime 9.000 TL düşer; yıllık birikim 108.000 TL olur.

Haftalık harçlık rakamı özellikle işe yarar: isteklere ayrılan payı haftalara bölerek gündelik harcamalarınızı kontrol etmenizi kolaylaştırır. Hafta sonunda artan tutarı birikime aktarmak, bütçeyi zorlamadan ek birikim sağlar.

Türkiye koşullarında kuralı uyarlamak

50/30/20 bir başlangıç noktasıdır, kesin bir kural değildir. Büyük şehirlerde kira ve gıda giderleri gelirin yarısını kolayca aşabilir. Bu durumda payları değiştirmekten çekinmeyin; önemli olan her ay birikime bir pay ayırmak ve bu payı zamanla artırmaktır.

Yüksek enflasyon döneminde bütçeyi sık güncelleyin. Maaş zammı geldiğinde artışın en azından bir kısmını birikim payına ekleyin, çünkü fiyatlar yükseldikçe sabit bir birikim tutarının değeri azalır. Birikiminizin enflasyon karşısındaki durumunu enflasyon hesaplama ile görebilirsiniz.

Bütçeyi tutturmanın yolları

• Maaş yatar yatmaz birikim payını ayrı bir hesaba otomatik aktarın; kalanla yaşayın.
• Önce acil durum fonu kurun, sonra uzun vadeli hedeflere geçin.
• Kredi kartı borcu varsa birikim payının büyük kısmını önce bu borca yöneltin (kredi kartı borcu hesaplama).
• Abonelikleri ve küçük tekrarlayan harcamaları üç ayda bir gözden geçirin.
• Belirli bir hedef için aylık tutarı birikim hesaplama ile netleştirin.

Borçlarınız bütçeye ne kadar yük getiriyor?

Kredi taksitleri ihtiyaçlar kaleminde yer alır ve çoğu zaman bütçeyi en çok zorlayan kalemdir. Toplam borç ödemelerinizin gelirinize oranını borç/gelir oranı hesaplama ile kontrol edin. Oran yüksekse yeni taksitli alışverişlerden kaçınmak ve mevcut borçları hızla azaltmak bütçenizi rahatlatır.

Taksitler bittiğinde serbest kalan tutarı isteklere değil, birikim payına eklemek, aynı yaşam standardını korurken birikimi hızla artırmanın en kolay yoludur.

Varsayımlar ve sınırlar

Hesaplayıcı yalnızca girdiğiniz net geliri seçtiğiniz oranlara böler. Payların toplamı %100 değilse kalan veya aşan kısmı kendiniz değerlendirmelisiniz. Düzensiz gelirler, ikramiyeler, yıllık ödenen giderler (sigorta, MTV, okul taksitleri) ayrıca hesaba katılmaz; bunları aylığa bölüp ihtiyaçlara ekleyin.

Kural genel bir rehberdir; kendi önceliklerinize göre uyarlayın.

Sıkça sorulan sorular