Bu hesaplama aracı nasıl kullanılır
- Dönemin Sabit giderler toplamını girin: kira, personel maaşı, muhasebe ücreti, yazılım aboneliği gibi satışla değişmeyen kalemler.
- Ürünün Birim fiyat değerini ve Birim değişken maliyet tutarını (hammadde, ambalaj, kargo, pazar yeri komisyonu) yazın.
- İsterseniz Hedef kâr girin; araç bu kâr için gereken adedi gösterir.
- Başa baş satış adedi, Başa baş satış tutarı ve Birim katkı payı sonuçlarını okuyun, ardından tablodaki senaryolara bakın.
Başa baş noktası nedir, nasıl hesaplanır?
Başa baş noktası, toplam gelirin toplam maliyete eşit olduğu, yani kârın tam sıfır olduğu satış hacmidir. Bu seviyenin altında zarar edersiniz, üstündeki her satış kâra eklenir.
Başa baş adedi = (Sabit giderler + Hedef kâr) ÷ (Birim fiyat − Birim değişken maliyet)- Sabit giderler = satış adedinden bağımsız olarak ödenen dönemsel giderler
- Birim fiyat − Birim değişken maliyet = birim katkı payı
- Hedef kâr = saf başa baş için 0
- Başa baş satış tutarı = adet × birim fiyat (adet yukarı yuvarlanır)
Mantık basittir: Her satış, fiyat ile değişken maliyet arasındaki farkı, yani katkı payını sabit giderleri karşılamaya ayırır. Sabit giderler bitince kalan katkı payı kârdır.
Örnek: el yapımı sabun atölyesi
Aylık sabit giderleriniz 120.000 TL olsun. Bir paket sabunu 450 TL'ye satıyor, hammadde, ambalaj ve kargo için paket başına 270 TL harcıyorsunuz. Birim katkı payı 180 TL, katkı payı oranı %40 olur.
Başa baş noktası 667 paket, yani 300.150 TL ciro. Ayda 60.000 TL kâr hedeflerseniz karşılanması gereken tutar 180.000 TL'ye çıkar: 1.000 paket ve 450.000 TL ciro gerekir.
Fiyatı 500 TL'ye çekerseniz katkı payı 230 TL'ye (%46) yükselir ve başa baş noktası 522 pakete, 261.000 TL ciroya iner. Küçük bir fiyat değişikliğinin hacmi ne kadar oynattığını burada net görürsünüz.
Sonucu nasıl kullanmalısınız?
Başa baş adedini gerçekçi satış beklentinizle karşılaştırın. Ayda 667 paket gerekiyorsa ve siz 300 paket satabiliyorsanız, fiyat, maliyet veya iş modeli üzerinde yeniden düşünmeniz gerekir. Beklenen satışın başa baş satışına oranı güvenlik marjınızdır.
Değişiklikleri yapmadan önce test edin: fiyatı artırın, birim maliyeti düşürün ya da kirayı azaltın ve adedin nasıl değiştiğine bakın. Fiyat kararını kâr marjı hesaplama aracıyla, büyük bir yatırımı ise yatırım getirisi hesaplama aracıyla kontrol edin.
Başa baş noktasını düşürmenin yolları
Yalnızca üç kaldıraç vardır: sabit giderleri azaltmak, birim değişken maliyeti düşürmek veya fiyatı yükseltmek. Fiyat artışı her birimde katkı payını büyüttüğü için en güçlü etkiyi yapar, ancak talebi azaltabilir.
Sabit gideri değişkene çevirmek de riski azaltır. Örneğin depo kiralamak yerine kargo ve depolamayı bir hizmet firmasına vermek, düşük hacimde sizi rahatlatır; yüksek hacimde birim başına daha pahalıya gelebilir.
Sık yapılan hatalar
Kendi maaşınızı, POS ve pazar yeri komisyonlarını, iadeleri ve fireleri unutmak başa baş noktasını olduğundan kolay gösterir. Yıllık giderleri aylık satışla karıştırmak da yaygın bir hatadır; tüm rakamları aynı döneme çevirin.
Fiyatlarınız KDV dahilse, hesaplamada KDV hariç net fiyatı kullanın; tahsil ettiğiniz KDV sizin geliriniz değildir. Gerekirse KDV hesaplama aracıyla net tutarı bulun.
Varsayımlar ve sınırlar
Model tek ürün, sabit fiyat ve sabit birim maliyet varsayar; sabit giderlerin büyüdükçe sıçramadığını kabul eder. Gerçekte birden çok ürün, kampanyalar, enflasyonla artan maliyetler ve ikinci bir çalışan gibi kademeli giderler olur. Sonucu bir tahmin değil, planlama ölçüsü olarak kullanın.
Fiyat birim değişken maliyetin altındaysa hiçbir hacim başa baş sağlamaz ve araç uyarı gösterir. Vergi ve muhasebe konularında bir mali müşavire danışmak her zaman iyi fikirdir.
Sıkça sorulan sorular
Başa baş noktası formülü nedir?
Sabit giderleri birim katkı payına, yani fiyat eksi birim değişken maliyete bölersiniz. Çıkan sayı yukarı yuvarlanmış satış adedidir.
Hangi giderler sabit gider sayılır?
Kısa vadede satış adedine göre değişmeyen giderler: kira, maaşlar, sigorta, muhasebe ücreti, yazılım abonelikleri ve kredi taksitleri.
Başa baş satış tutarı TL olarak nasıl bulunur?
Başa baş adedini birim fiyatla çarpın. Alternatif olarak sabit giderleri katkı payı oranına bölebilirsiniz.
Hedef kâr alanı neden var?
Başa baş yalnızca giderleri karşılar. Hedef kâr alanı, belirli bir kazanç, örneğin kendinize ödeyeceğiniz maaş için kaç adet satmanız gerektiğini gösterir.
Enflasyon başa baş noktasını nasıl etkiler?
Maliyetler fiyatlarınızdan hızlı artarsa katkı payı daralır ve başa baş adedi yükselir. Rakamlar değiştikçe hesabı yenileyin.